როტორი (იაკორი) არის გენერატორის გულისგული — მბრუნავი ელექტრომაგნიტური კომპონენტი, რომელიც ქმნის ცვალებად მაგნიტურ ველს და უზრუნველყოფს ენერგიის ინდუქციას სტატორის გრაგნილებში.
კონსტრუქცია
როტორი შედგება შემდეგი ძირითადი ელემენტებისგან:
- ცენტრალური ლილვი: მაღალი სიმტკიცის ფოლადი, რომელიც გადასცემს მექანიკურ ენერგიას ძრავიდან.
- აგზნების გრაგნილი: სპილენძის სადენი, რომელიც კოლექტორის რგოლების მეშვეობით ღებულობს DC დენს რეგულატორიდან.
- პოლუსების სისტემა: ე.წ. „თათების" კონფიგურაცია (Claw-Pole) რომელიც ქმნის მონაცვლე ჩრდილო-სამხრეთ მაგნიტურ პოლუსებს.
- კოლექტორის რგოლები (Slip Rings): სპილენძის რგოლები, რომელთა მეშვეობით ნახშირები გადასცემენ აგზნების დენს.
მაგნიტური ინდუქცია
როდესაც როტორი ბრუნავს ძრავის რემენის ძალის გავლენით (3000-15000 RPM), მის გრაგნილში მიწოდებული აგზნების დენი ქმნის ცვალებად მაგნიტურ ველს. ეს ველი იწვევს სტატორის გრაგნილებში ცვლადი ძაბვის (EMF) ინდუქციას, რომელიც შემდგომ გარდაიქმნება DC დენად დიოდური ხიდის მეშვეობით.
დაზიანების სიმპტომები
გრაგნილის გაწყვეტა
გენერატორი წყვეტს მუშაობას სრულად. ვერ ხდება მაგნიტური ველის ფორმირება.
გრაგნილის ჩამოკრობა მასაზე
აგზნების დენი ხდება არასტაბილური, რეგულატორი მუშაობს არასწორად.
კოლექტორის რგოლების ცვეთა
კონტაქტის გაუარესება ნახშირებთან, ბრუნვის ბილიკის გაჩენა.
საკისრების მექანიკური ცვეთა
ხმაური მუშაობისას, ვიბრაცია, ბრუნვის სიხშირის შემცირება.
დიაგნოსტიკა და აღდგენა
როტორის შემოწმება ხდება სპეციალური სტენდის გამოყენებით:
- გრაგნილის წინაღობის გაზომვა: სტანდარტული მნიშვნელობა 2.5 — 5 Ω (მოდელის მიხედვით).
- იზოლაციის ტესტი: მაღალი ძაბვის გავლა გრაგნილსა და მასას შორის.
- გეომეტრიული შემოწმება: ლილვის სიწრფივე, კოლექტორის სიმრგვალე.