სტატორი არის გენერატორის უძრავი ძირითადი კვანძი, რომელშიც ხდება ცვლადი დენის გენერაცია ელექტრომაგნიტური ინდუქციის გზით. სწორედ აქ ხდება მექანიკური ენერგიის ელექტრულად გარდაქმნა.
კონსტრუქცია
სტატორი შედგება ორი ძირითადი ელემენტისგან:
- მაგნიტური ბირთვი: შედგენილია ფერომაგნიტური ფურცლების პაკეტისგან, რომელიც ამცირებს მორევის დენების კარგვებს (Eddy Current Losses).
- სამფაზიანი გრაგნილი: სპილენძის სადენი, რომელიც განთავსებულია ბირთვის ღარებში სამ ფაზაში (120° გადანაცვლებით).
გრაგნილის შეერთების სქემები
თანამედროვე გენერატორებში გამოიყენება ორი ძირითადი სქემა:
- „ვარსკვლავი" (Star / Y): კლასიკური სქემა, რომელიც უზრუნველყოფს მაღალ ძაბვას დაბალ ბრუნებზე. იდეალურია ქალაქის რეჟიმისთვის.
- „სამკუთხედი" (Delta / Δ): გამოიყენება მაღალი დენის გასაყვანად მაღალ ბრუნებზე. დამახასიათებელია სპორტული და სატვირთო ავტომობილებისთვის.
ფაზური დიაგრამა და EMF
სტატორის სამი გრაგნილი წარმოქმნის სამ სინუსოიდურ ცვლადი ძაბვის სიგნალს, რომლებიც ერთმანეთს გადაანაცვლებენ 120°-ით. ეს უზრუნველყოფს მინიმალურ პულსაციას გამმართველი ბლოკის შემდეგ.
დაზიანების სიმპტომები
ფაზის გაწყვეტა
გენერატორის სიმძლავრის შემცირება დაახლოებით 1/3-ით. ვიბრაცია მუშაობისას.
ფაზებს შორის ჩამოკრობა
გადახურება, აქ ძაბვის შემცირება, შესაძლო კვამლი იზოლაციის დაწვის გამო.
ჩამოკრობა მასაზე
ენერგია იკარგება კორპუსში, აკუმულატორი არ იმუხტება სრულად.
იზოლაციის რღვევა
ლაქის დაბერება მაღალი ტემპერატურის გავლენით, შემდგომი მოკლე ჩართვა.
დიაგნოსტიკა
სტატორის შესამოწმებლად საჭიროა:
- ფაზებს შორის წინაღობის გაზომვა: სტანდარტული მნიშვნელობა 0.1 — 0.5 Ω.
- იზოლაციის ტესტი: ფაზებსა და მაგნიტურ ბირთვს შორის წინაღობა უნდა იყოს უსასრულობასთან ახლოს.
- ვიზუალური დათვალიერება: შავი ლაქების, ნახშირისფერი ხაზების და დაწვის კვალის ძიება.